<< Ga terug

Herdenking 15 augustus wordt een eerbetoon aan ‘onzichtbare helden’

Herdenking 15 augustus wordt een eerbetoon aan ‘onzichtbare helden’
Herdenking Indië monument Park EekhoutJeffrey Satoor de Rootas en Ludwich van Westering.Foto bij het monument.Foto: Pedro Sluiter Foto 2018
Foto: Pedro Sluiter

ZWOLLE – De Tweede Wereldoorlog kostte in Nederlands-Indië aan meer mensen het leven dan in Nederland zelf. De nasleep in ‘de gordel van Smaragd’ was er eveneens eentje van bloedvergieten. Tegenover al deze zichtbare agressie door verschillende groepen staan de ‘onzichtbare helden’. Mensen die niet alleen aan hun eigen hachje dachten, maar stilletjes ook anderen hielpen of beschermden. ‘Onzichtbare helden’ is het thema van de herdenking op 15 augustus.

Op die dag worden traditiegetrouw de slachtoffers herdacht die vielen tijdens de oorlog in Azië. In Zwolle wordt tevens stilgestaan bij de mensen die het leven lieten tijdens de Bersiap-periode, de Indonesische revolutie en de strijd om voormalig Nederlands Nieuw-Guinea. Dat gebeurt nu al jaren bij het monument in Park Eekhout.

Ieder jaar is er een apart thema. Grote onderwerpen zoals ‘buitenkampers’, ‘jongenskampen’, ‘vrouwenkampen’ het KNIL en ‘troostmeisjes’ (seksslavinnen voor de Japanse bezetter, red.) passeerden de revue. Het thema ‘onzichtbare helden’ lijkt op het eerste oog een wat atypische. Volgens Jeffrey Satoor de Rootas van Stichting Budi Santoso – die de herdenking in samenwerking met Fons Aarendonk (VVZ), Ludwich van Westering (Indische gemeente), Marjam van Motman (Molukse gemeente), Jef Bolders (VVZ) en Gerrit ter Haar organiseert – is het dat echter niet. “Ik denk dat een eerbetoon aan de ‘onzichtbare helden’ juist een heel goede manier is om het verhaal van de oorlog en de lange en complexe nasleep in Nederlands-Indië, die tamelijk uniek is, te vertellen.” Met die complexiteit doelt Satoor de Rootas onder meer op de penibele situatie waarin de ‘onzichtbare helden’ zich veelal bevonden. Sommigen hielpen anderen terwijl ze zelf ook uit de problemen moesten zien te blijven. Om daar wat van te begrijpen, is het volgens Satoor de Rootas nodig iets te weten van de geschiedenis van Nederlands-Indië.

Geschiedenis en aanloop

Die geschiedenis begint in de zeventiende eeuw met de komst van de Hollanders in de Indische archipel. Als kolonisator vergaart Nederland eeuwenlang grote rijkdom. Er ontstaan in de loop der jaren huwelijken tussen Nederlanders en de autochtone bevolking. Kinderen uit deze gemengde huwelijken worden ook wel Indo-Europeanen genoemd. Aan de Nederlandse suprematie komt een eind als Japan – dat een alliantie is aangegaan met Nazi-Duitsland – in 1941 Nederlands-Indië bezet. Grote groepen burgers en krijgsgevangenen worden gevangen genomen in de Jappenkampen. Buiten die kampen hebben met name de Indo-Europeanen het zwaar. Deze buitenkampers hebben niet alleen te dealen met de Japanners. Ook van de jarenlang overheerste Indiërs zelf hebben ze vaak het nodige te duchten. Zelfs in die mate dat ze een soort van paria worden.

Het is in die tijd dat de ‘onzichtbare helden’ zich onderscheiden. De ‘onzichtbare held’ is, aldus Satoor de Rootas, vaak iemand van Nederlands-Indische komaf. Net als andere Nederlands-Indiërs heeft hij te maken met groepen inlanders die zich steeds agressiever gaan gedragen ten opzichte van niet-Indiërs. Het verschil is echter dat de ‘onzichtbare held’ dikwijls een groot netwerk heeft en over geld beschikt. Zodoende kan hij zich in een steeds grimmiger klimaat toch handhaven. Die ‘luxepositie’ stelt hem bovendien in staat andere Nederlands-Indiërs te helpen. Bijvoorbeeld met onderdak, voedsel en andere praktische zaken.

Vader

Een van de mensen die zich inzette voor anderen was de vader van Budi-Santoso-lid Ludwich van Westering. “Ludwich heeft het thema aangedragen. Hij kent dit soort verhalen uit eerste hand”, aldus Satoor de Rootas, die weet dan anderen helpen erg gevaarlijk kon zijn. De vader van Ludwich overleefde niettemin de oorlogsjaren. Hij kwam later door een vliegongeluk om het leven. Met het eerbetoon aan de ‘onzichtbare helden’ wordt de aandacht gericht op een groep die zelf vaak weinig losliet over de oorlog en de Bersiap. Het was een krankzinnige tijd. Illustratief daarvoor is dat de verslagen Japanse bezetter de taak op zich nam om de niet-Indiërs op te vangen in de oude kampen ter bescherming. Tijdens de Indonesische revolutie die volgde na de capitulatie van Japan vloeide er veel bloed. Paramilitaire organisaties en bendes wilden zich definitief ontdoen van het Nederlands gezag. Inlanders die werden verdacht van samenwerking met het oude bestuur werden evenmin ontzien. Nederland zou uiteindelijk onder druk van de Verenigde Naties haar voormalige kolonie opgeven.

De herdenking op 15 augustus begint om 19.00 uur. Een van de sprekers is Ted Hielckert, de man die mede-pleitbezorger is geweest van het monument in Zwolle. Aan het einde van de plechtigheid worden er kransen gelegd bij het monument.



Op de hoogte blijven van het laatste nieuws? Like ons ook op Facebook!

Ontworpen door BCO Reclameburo

Welkom op De Swollenaer

Op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming worden cookies als persoonsgegevens beschouwd. Op deze website wordt van cookies gebruik gemaakt. Verdere informatie hierover kunt u vinden in ons privacystatement & cookiestatement. U wordt hierbij verzocht om kenbaar te maken dat u met het gebruik van cookies instemt.



Lees ons privacystatement

Lees ons cookiestatement